Plasebo ve Nosebo Etkisi Nedir?

Plasebo Haplar Temsili

Kendimizi kötü hissettiğimiz zaman doktora gideriz. Doktorumuzun bize verdiği ilaçları eczaneden alır ve bizi iyileştireceğini düşünerek kullanırız. Kendimizi iyi hissettiğimiz sürece bize verilen ilaçların içeriği hakkında çok fazla düşünmeyiz değil mi? Peki ya size verilen ilaçların çok fazla yan etkisi olduğu söylenirse bu sizin iyileşme sürecinizi etkiler mi? Ya da tam tersini düşünelim ve size verilen ilacın çok etkili olduğunu söyleyelim. Bu söylemin sizin iyileşmenizde bir etkisi olur mu? Gelin hep beraber “plasebo ve nosebo etkisi nedir” öğrenelim.

Plasebo Etkisi Nedir?

Doktorun size verdiği ilacı aldınız ve kullandıktan sonra iyileştiğinizi hissettiniz. Peki aslında size verilen ilacın hiçbir etkisi olmadığı söylense inanır mıydınız? Ama ilacı kullandıktan sonra iyileştiniz, çünkü iyi olacağınıza inanmıştınız. Burada bahsettiğimiz etki Plasebo etkisi olarak adlandırılmaktadır. Plasebo kelimesi latince “memnun etme” anlamını taşımaktadır. Plasebo etkisi, Farmakolojik olarak etkisiz bir ilacın veya pozitif telkinin olumlu bir etki ortaya çıkarma halidir. Söz konusu etki için verilen ilaçların genellikle etken maddesi olmadığı için genellikle şeker gibi bileşenler içerirler. Plaseboların %30’un üzerinde işe yaradığı 1955’te ABD’li anestezi ve tıbbî etik uzmanı Doktor Henry Beecher tarafından bir çalışmayla yayınlanmıştır.

Koronavirüs için geliştirilen aşı çalışmalarını takip ettiyseniz bu etkiden bahsedildiğini duymuşsunuzdur. Plasebolar ilaçların etkinliğini belirlemek için genellikle klinikler tarafından kullanılan bir yöntemdir. Plasebo etkisi kullanılan deneylerde iki farklı denek grubu olur. Bir grup gerçek ilacı alırken diğer gruba plasebo verilir. Plasebo deneye bağlı olarak etkisiz bir ilaç ya da gerçek bir ilaçta olabilmektedir. Bu deneyler çifte körlük yöntemi ile yapılır. Oluşabilecek önyargıları engellemek için ne denekler ne de araştırmacılar hangi grubun hangi maddeyi aldığını bilmez. Araştırmacılar plasebo verdikleri grubu bilirlerse, denekler üzerinde oluşabilecek etkiler hakkında şüphe duyabilirler.

Nosebo Etkisi Nedir?

Nosebo sözcüğü Latince’de “Zarar vereceğim.” anlamına gelmektedir. Plasebo’nun tam tersi etkileri gösterir. Kişinin içinde bulunduğu durumla alakalı olarak var olan negatif beklentilerinin, kişiyi olumsuz etkilemesi anlamına gelmektedir. Örneğin bir kişiye ilacın yan etkilerinin olduğu ve bu etkileri yaşayabileceği söyleyelim. İlacın hiçbir etkisi olmasa da kişinin aklı ilaçta yaşayabileceği sorunlarda kalacaktır. Bu düşünce nedeniyle kişi ilacın hiçbir etkisi olmasa da yan etkileri kendinde görmeye başlayacak ve bu durumdan kötü etkilenecektir.

Nosebo etkisi kontrolsüz durumlarda ölümcül bir etkiye sebebiyet verebilmekte. Bir vakada, kişi elindeki hapların gerçek olduğunu zannederek intihar girişiminde bulunmuştur. Kişi hapların yan etkisini fazla dozda alınca ölümcül bir etkiye sahip olacağını düşündüğü için gerçekten de kan basıncı düşmüştür. Kullanılan hapların etken madde yerine şeker içeren plasebolar olduğu anlaşıldığında semptomlar da hızlı bir şekilde yok oldu. Yazıdaki bilgiler ışığında, “Plasebo ve nosebo etkisi nedir?” sorusunu cevapladığımızı düşünmekteyim. Yazıda da okuduğumuz gibi sağlığımıza kavuşmamızda ruhsal durumumuzun ne kadar önemli olduğu ortadadır. Hem bedenen hem de ruhen sağlıklı kalmanız dileğiyle.

Exit mobile version